HOME Opvoeding Gezond&Wel Muziek Voorlezen TIPS! Kindje op Schoot Columns Dagje Uit Recepten WinkelW'tjes Forum

 

Door Roos Kuiper (redactie Intermediair)

Bye Bye Baby Burnout

 
 
Slaap- en tijdgebrek, grijze haren, laf eten én een schuldgevoel. Dat is het lot van tweeverdieners die hun kind als een project beschouwen. 'Ontaarde' ouders hebben daar geen last van: de baby kijkt mee naar Power Rangers en als de oppas ziek is, droppen ze hun kroost in de dierentuin.
 
 

Idealisme en pragmatisme

Op de wc ruikt het niet citroenfris en strijken doen ze al jaren niet meer. Toen haar zoontje laatst een gekreukt T-shirt droeg, kreeg Thera Visser, werkende moeder van vier kinderen, dat meteen te horen. 'Op school zei een moeder dat ik gewoon lui was.'

Allebei een baan plus een kind of wat: dat staat garant voor druk bestaan. En ja, strijken en een nieuwe luchtverfrisser kunnen er dan wel eens bij inschieten. Maar wie denkt dat tegenwoordig steeds meer tweeverdieners de opvoeding van hun kroost zo pragmatisch mogelijk aanpakken - zoals bijvoorbeeld Thera Visser dat doet - heeft het mis. Kennelijk is het omgekeerde nog de trend.

Moderne kinderen worden overspoeld met zorg, aandacht en activiteiten. In de opvoeding is perfectionisme de norm. We weten dankzij een overstelpende hoeveelheid wetenschappelijk onderzoek precies wat goed en slecht is voor de gezondheid en ontwikkeling van kinderen. En aangezien elke ouder het allerbeste voor zijn kind wenst, houdt iedereen zich keurig aan de nieuwste inzichten. Het resultaat: opvoeden is een baan geworden met een wel zeer uitgebreid takenpakket.

Ga maar na: al vóór de conceptie moeten ouders rekening houden met hun toekomstige kroost. Aanstaande moeders stoppen met roken en drinken en de Franse kaasjes en de biefstukken verdwijnen onmiddellijk uit de koelkast. Negen maanden lang draagt de aanstaande moeder om haar nek een belletje (het getingel is leuk en rustgevend voor de vrucht), zingt ze onafgebroken en vertelt ze aan de lopende band verhaaltjes (zo leert de foetus mama's stem kennen). En op de eerste de beste ruzie op het werk volgt een ziekmelding, want stress is héél slecht voor de ontwikkeling van de kleine Mees of Noa.

Maandenlange lijdensweg

Vervolgens is bevalling zonder pijnstillers (die verstoren de band van moeder en kind) nog maar het begin van een maandenlange lijdensweg. Minstens negen maanden borstvoeding is verplicht, want anders wacht Mees of Noa geheid een allergie, een minder hoog IQ, dyslexie of een andere enge afwijking. Dankzij de borstvoedingmaffia - 'elke vrouw kan borstvoeden als ze het maar echt wil' - zogen en kolven vrouwen dwars door borst- en tepelonstekingen heen. Want wie naar flessenvoeding durft te grijpen, heeft heel wat uit te leggen aan vrienden en kennissen.

Geniet van je kraamtijd! Met die platitude openen de meeste handboeken voor kersverse ouders. Maar ja, wie zich aan de overige 101 adviezen wil houden, krijgt daarvoor de kans niet. Een kleine selectie. Baby's tot een jaar mogen niet huilen, althans het is de bedoeling dat je ze meteen oppakt en blijft wiegen tot ze weer stil zijn. Meestal duurt dat een paar uur, maar dat melden de boekjes niet.

Bovendien mogen we volgens de huidige mode onze kleine wurmpjes niet zo maar in de wieg leggen. Nee, mama's in Afrika en andere derdewereldlanden dragen hun koters tot ver in de kleutertijd zo gezellig mee in een doek. Dus lopen moderne ouders met de meest vreemde uitstulpingen op borst of rug over straat, tot ze bijna instorten van de rugpijn. En lekker eten is er ook niet meer bij. Want wie borstvoeding geeft, moet bijna een jaar lang op een bijna onmogelijk dieet (geen kool, ui, ei of pepers). Elke huilbui van de kleine duidt immers op 'krampjes' en die kunnen maar door één ding worden veroorzaakt: ongerechtigheden in de moedermelk.

Enige taakverlichting?

En mag het projectwurmpje dan eindelijk ander voedsel nuttigen, dan is er nauwelijks sprake van enige taakverlichting voor moderne ouders. Met de staafmixer vermalen ze peperdure biologisch dynamische bloemkool en aardappelen tot smakeloze doch verantwoorde prut. Niet alleen het koken, het hele huishouden wordt intensiever. Wasmachine en droger draaien dag en nacht om alle vieze kleding van kroost én ouders (baby's spugen zelden alleen op hun eigen outfit) weer schoon te krijgen, want een vlek op het Armani-kruippakje is geen gezicht.

De roep om langer zwangerschapsverlof is dan ook heel begrijpelijk: na twee maanden zeulen, wiegen, sloven, en nachtbraken, dreigt niet zelden een burnout. En moderne mannen die hun deel van het takenpakket ter hand nemen, hebben het overigens niet minder zwaar. Binnen een week na de geboorte wordt hun gezicht getekend door donkere wallen onder de ogen en duiken opeens de eerste grijze haren op.
Natuurlijk zullen de meeste ouders slaapgebrek, grijze haren en laf eten voor lief nemen als hun spruit daarbij gebaat is. Maar alle inspanningen en voorzorgsmaatregelen van moderne ouders lijken wel vergeefs te zijn. Tegenwoordig lijkt elk kind wel iéts te mankeren. ADHD (hyperactiviteit), allergieën, dyslexie, spraakgebreken en ga zo maar door. Er groeit bijna geen kind meer op dat niet bij meerdere specialisten op bezoek is geweest.

Doorgeslagen perfectionisme

Of het kind er nu baat bij heeft of niet, veel ouders storten zich met zoveel perfectionisme op hun taak dat ze het niet meer volhouden. 'Dat perfectionisme zit ook erg in de tijdgeest,' zegt feministe en politica Hedy d'Ancona. 'Perfectionisme geldt ook voor hoe je er uit moet zien, hoe je huis er uit ziet. Jonge vrouwen zijn tegenwoordig zo competent, ze kunnen zo ontzettend veel en tegelijkertijd, daar voel ik me wel eens een kluns bij.'

In d'Ancona's tijd hadden werkende moeders het een stuk eenvoudiger. 'Wij hoefden niet uit te blinken, de beste moeder te zijn of tot de betere moeders te horen. We hoefden alleen maar te bewijzen dat we geen slechtere moeder waren dan vrouwen die 24 uur per dag bij hun kinderen doorbrachten.' Daarbij was de arbeidsmoraal in de jaren zeventig lang niet zo hoog als tegenwoordig. 'Het hoefde niet zo precies en efficiënt allemaal. Er wordt nu ontzettend hard gewerkt en mensen maken veel langere dagen - en niet alleen mensen met topbanen.'

De hang naar perfectie komt vooral van de ouders zelf, vindt pedagoge Marga Schiet, auteur van vele populaire opvoedingsboeken en werkzaam bij de telefonische advieslijn van Ouders van Nu. Het zijn niet de pedagogen die ouders tot twijfels brengen. 'Over borstvoeding, bijvoorbeeld, geven we bewust zo eerlijk mogelijke voorlichting en praten vrouwen geen schuldgevoelens aan. Ik heb meer het idee dat vrouwen elkaar onderling behoorlijk opjutten door al die boeken en cursussen die er zijn. Bovendien stellen vrouwen zelf steeds hogere eisen aan zwangerschapsbegeleiding en opvoeding. Ze zijn assertief en vinden bijvoorbeeld dat ze recht hebben op een echo omdat ze zeker willen weten dat hun vrucht niets mankeert.'
Dat het 'project kind' soms behoorlijk doorslaat, merkt ze in haar werk aan de opvoedtelefoon. 'Laatst kreeg ik een zwangere vrouw aan de telefoon die zich zorgen maakte omdat ze nergens last van had. Vroeger zou daar niemand over gebeld hebben.'

Kind in een schema

Pedagoog Rita Kohnstamm, auteur van het lijvige werk Kleine ontwikkelingspsychologie ziet ons huidige 'planmatig leven' als een van de oorzaken van het doorgeslagen perfectionisme. 'Als je op je 35ste je eerste kind krijgt dan heb je al een periode van vijftien jaar achter de rug van organiseren en planmatig werken en leven. Het kind wordt dan ook in een schema opgenomen. Althans, dat is de bedoeling, maar kinderen zijn de meest onvoorspelbare wezens die je voor kunt stellen.'

Aan het moralisme over borstvoeding kan ze zich ergeren. 'Die hele discussie is zo absoluut. Zelf ben ik destijds na twee maanden gestopt met borstvoeding omdat ik toen wel welletjes vond. Als ik dat nu vertel, zie ik ze soms kijken: is ze wel echt een goede moeder?'

Zo snel mogelijk stoppen met borstvoeding: 'ontaarde' ouders zullen er niet mee zitten. Ze zijn geen perfectionisten en krijgen niet bij het minste of geringste een schuldgevoel. Ze genieten van hun werk en hun kinderen en laten alle opvoedingsdiscussies voor wat ze zijn. Dikwijls hebben ontaarde ouders ook verscheidene kinderen, en dan kun je ze niet meer als een project beschouwen. 'Ouders die twee kinderen hebben, zijn er altijd zo ontzettend mee bezig. Hun kinderen gaan met vier jaar op zwemles en zo. Onze oudste van zeven zit nog steeds niet op zwemles. Nou, dat is wel een schande op school,' zegt Thera Visser.
Bij de Vissertjes thuis is van het aloude adagium 'rust, reinheid en regelmaat' weinig terug te vinden. 'We hebben twee televisies die de hele dag aanstaan. Ik zet hem constant uit, maar dan wordt-ie weer aangezet,' zegt vader Franck. De jongste van een kijkt dus ook naar de Power Rangers. 'Ach, het zal er wel weer uitslijten', denkt Thera.

Als ze maar iets eten

Met eten nemen ze het ook niet zo nauw. Elke dag wordt er wel een zelfgekookte maaltijd op tafel gezet, maar dat wil niet zeggen dat alles ook netjes naar binnen gaat. 'Het maakt me niet uit wat ze eten, als ze maar iets eten,' is Franck's motto. 'We delen ook vitaminepillen uit en als ze te weinig groente eten, compenseren we dat met vruchtensap. Ja, uit een pak natuurlijk, want ze drinken altijd alles maar voor de helft op.' De rest van de 'schijf van vijf' bestaat voor een groot deel uit megazakken chips en onwaarschijnlijke hoeveelheden Taksi, die Franck elke zaterdag inslaat. 'In Taksi zitten ook zuivelbestanddelen. Op school drinken ze trouwens wel melk.'

Tafelmanieren zijn ook niet echt een issue. 'Bij ons mogen ze met handen en voeten eten. We hebben ze wel geleerd hoe het met mes en vork moet, hoor. Maar dat is meer voor bij oma en opa. Dat doen ze daar trouwens helemaal uit zichzelf.'

Een rustig gesprek aan tafel is er al jaren niet meer voorgekomen. Franck staat doorgaans als een sergeant te schreeuwen en als het al te bont wordt, deelt hij soms een opvoedende tik uit. 'Als er niet wordt geluisterd, krijgen ze ook wel eens een draai om de oren - dat wil zeggen: een tik op de billen. Soms gaat daarbij de broek naar beneden, maar we slaan nooit op het hoofd.'

In pedagogische adviezen gelooft Visser niet. 'Al dat geneuzel over kwaliteitstijd. Ik vind dat je kinderen vrijheid moet bieden.' Lekker aanklooien dus, en ouders moeten vooral niet om de kinderen een plezier te doen, iets gaan doen waar ze zelf een hekel hebben. 'Dat doe ik dus nooit. Maar in alle eerlijkheid moet ik erbij vertellen dat ik veel kindervertier, zoals de Efteling, erg leuk vind.' Ik draai zelf ook knalharde muziek. Dat schijnt ook niet te mogen, maar de kinderen vinden het leuk.'

Anti-wiegendoodregels

Ook gezondheidsadviezen, slaan ontaarde ouders - vaak uit praktische overwegingen - in de wind. 'Geheel in strijd met de anti-wiegendoodregels legden we onze baby bij buikkrampjes altijd op de buik en met de speen in de mond. Dan viel hij namelijk eindelijk in slaap', zegt Visser.

Wie een groot gezin heeft wordt vanzelf een beetje 'ontaard'. In de nieuwbouwwoning van Johan Kuiper en zijn vriendin Jessica buitelen vier kleine meisjes over en door elkaar heen. De oudste is zeven, de jongste twee. 'Toen Kiki een baby was, lag ze de hele dag naar ons te kijken terwijl we langs haar box heen en weer snelden. Er zal bij Kiki ook wel eens een boertje hebben dwarsgezeten, maar veel tijd om haar te troosten was er natuurlijk niet.'

Ontaarde ouders zijn overigens geen een exclusief product van de huidige maatschappij. De kinderen van Itsk van Haaften zijn inmiddels volwassen, maar toen ze respectievelijk zes en acht jaar oud waren, zette Itsk ze bij gebrek aan opvang wel eens bij de ingang van de dierentuin af. 'Ik werkte parttime, maar de zomervakanties van zeven weken waren vaak een probleem. Tussen de middag haalde ik ze weer op en dat ging prima. Ik kon rustig werken en zij hadden zich uitstekend vermaakt. Naast de dierentuin stond het openluchtmuseum, daar heb ik ze ook wel eens gebracht.'

Meer ontspannen houding

Ontaarde ouders lijken veel vertrouwen te hebben in hun kinderen en vertonen een meer ontspannen houding. 'Ik heb het gevoel dat de huidige ouders er meer bovenop zitten en het idee hebben dat ze hun kinderen moeten vermaken. Kinderen krijgen altijd iets voorgeschoteld door hun ouders en worden minder uitgedaagd om zich zelf te vermaken.'

Zelf liet Itsk vaak bewust de zaken hun beloop hebben. 'Als ze ruzie hadden werd ik daar soms helemaal gek van. Dan ging ik op de wc zitten, net zolang tot het weer stil was. Ik denk dat dat trouwens wel goed was. Vaak werden die ruzies over mijn hoofd uitgespeeld; puur om mijn aandacht te trekken.'

Zouden moderne ouders niet wat nonchalanter ommoeten springen met hun kroost? De pedagogen Kohnstamm en Schiet moeten er even over nadenken. Ouders moeten wel voldoende tijd hebben voor hun kinderen; het 'anderhalve-baanmodel' heeft sterk de voorkeur van beide pedagogen. Kohnstamm: 'Maar het voortdúrend met ze bezig zijn, dat zou wel wat minder mogen. Samen spelletjes doen, is toch meer iets voor de zondagmiddag, vind ik. En dat kinderen als ze aandacht vragen die ook onmiddellijk krijgen. Je ziet ook dat kinderen steeds meer aandacht eisen en aan hun moeder rukken en trekken.'

Dat je kinderen zou moet stimuleren, is lariekoek, aldus Kohnstamm. Flink schrappen in de kinderhobby's kan dus geen kwaad. 'In een beetje ontwikkeld gezin komt de stimulans vanzelf, er gebeurt al zoveel waar ze zich aan op kunnen trekken.' Marga Schiet vindt dat ouders vaak te veel hebben geprogrammeerd. 'Je hoeft niet helmaal niet voortdurend pedagogisch bezig te zijn, als er maar ruimte is voor lekker tutten, samen in bed of in bad, of lekker ravotten in het bos. En als daar door de week niet zoveel tijd voor is, dan kun je het in het weekend inhalen. Als je het bijhoudt, is zorgen voor kinderen niet zoveel werk.'

Kohnstamm houdt het nog simpeler. 'Het belangrijkste is dat je ze het gevoel geeft dat je blij bent dat ze er zijn. Laat de kinderen maar lekker mee hobbelen in jouw leven: je geeft ze te eten, te drinken en zorgt dat ze gezond blijven, en dat is genoeg.'

Bron: Roos Kuiper (Intermediair, 21 november 2002)

GOED OF SLECHT?

Baby's laten huilen Pedagogen zijn het erover eens: baby's die huilen moeten worden opgepakt. Alleen bij huilbaby's werkt dat natuurlijk niet. Dan luidt het credo: af en toe oppakken en zo nu en dan een aai - en deze activiteit vooral veel met de partner afwisselen.

Opvoedende tik Wordt afgeraden vanwege het slechte voorbeeld. Het kind gaat er andere kinderen door meppen. Alternatief: stevig beetpakken, aankijken en streng toespreken. Bij ouderlijke woedeaanval: kind op veilige plek zetten en zelf elders stoom afblazen.

Op de wc zitten bij kinderruzies Goed, zo leren ze conflicten oplossen. Uiteraard wel ingrijpen zo gauw er eentje het onderspit delft.

Met paracetamolletje naar de opvang Hierover zijn de meningen verdeeld. Hangt er vanaf of ze erg ziek zijn of voor de zoveelste keer verhoging hebben. Eventueel een dokter raadplegen.

Kinderen bij dierentuin dumpen Bijvoorbeeld als de oppas weer eens ziek is. De meningen variëren van 'stel dat er eentje valt' en 'er lopen enge types rond' tot 'ouders kunnen meestal goed inschatten of hun kinderen dat aankunnen'.

Kind naar oppas en zelf gaan shoppen Heel verstandig, wordt vaak aan moeders geadviseerd. Wie zich nooit ontspant, schotelt zijn kinderen een heel zorgelijk beeld van het leven voor.

Jenever tegen tandpijn Werkt uitstekend, net als cognac. Even met de vinger op het tandvlees deppen. Vroeger tijdens doopplechtigheden moesten baby's urenlang stil zijn. Dat lukte door ze te laten sabbelen op een in jenever gedrenkte broodkorst. Variant met speen en drank werkt ook bij huilbaby's.

 

 
 
   
 
HOME Opvoeding Gezond&Wel Muziek Voorlezen TIPS! Kindje op Schoot Columns Dagje Uit Recepten WinkelW'tjes Forum

 

   
© 2004 - 2016 PeuterPlace.nl - Alle rechten voorbehouden - Over Peuter Place - Disclaimer - Copyright