Een prentenboek is een kinderboek waarin de illustraties het verhaal dragen, niet de tekst. De platen vertellen minstens evenveel als de woorden, en soms vertellen ze het hele verhaal in hun eentje. Er staat weinig tekst per bladzijde, en je leest het kind voor terwijl het naar de prenten kijkt. Bekende voorbeelden zijn Rupsje Nooitgenoeg, Kikker en De Gruffalo.
Prentenboek, voorleesboek, kijkboek, leesboek: in de boekhandel staan ze door elkaar en de termen lijken inwisselbaar. Dat zijn ze niet. Het verschil zit hem in de rol van de plaatjes en in wie het boek leest. Hieronder lees je precies wat een prentenboek is, hoe je het herkent en waarin het verschilt van de andere soorten.
Belangrijkste punten
- Een prentenboek is een kinderboek waarin de illustraties het verhaal dragen, niet de tekst.
- Er staat weinig tekst per bladzijde, en je leest het voor terwijl het kind naar de prenten kijkt.
- Het verschilt van een voorleesboek (verzamelnaam), een kijkboek (losse plaatjes, geen verhaal) en een leesboek (de tekst draagt het verhaal).
- Prentenboeken zijn grofweg geschikt van 2 tot 6 jaar en goed voor taal, woordenschat en samen genieten.
De definitie van een prentenboek
Een prentenboek is een boek voor jonge kinderen waarin beeld en tekst samen het verhaal vertellen, met de nadruk op het beeld. Haal je de illustraties weg, dan blijft er van het verhaal weinig over. Dat is het kenmerkende verschil met een gewoon boek, waar de plaatjes hooguit een versiering zijn bij de tekst.
De meeste prentenboeken zijn bedoeld om voor te lezen aan kinderen die zelf nog niet of net kunnen lezen, grofweg van 2 tot 6 jaar. Het kind luistert naar jouw stem en kijkt ondertussen naar de prenten, die het verhaal compleet maken. Juist die combinatie van luisteren en kijken maakt prentenboeken zo geschikt voor de jongste lezers.
Hoe herken je een prentenboek? De kenmerken
Een prentenboek herken je aan een paar vaste eigenschappen:
- Het beeld draagt het verhaal. De illustraties zijn niet versiering, maar vertellen mee. Vaak zie je op de plaat dingen die niet eens in de tekst staan.
- Weinig tekst per pagina. Soms een paar zinnen, soms maar één, en soms helemaal geen woorden.
- Groot formaat en stevige bladzijden. Veel prentenboeken zijn flink van formaat zodat de platen goed tot hun recht komen.
- Bedoeld om voor te lezen. Een volwassene leest voor, het kind kijkt en luistert.
- Een verhaal of thema. Anders dan een kijkboek, dat vooral losse plaatjes toont, heeft een prentenboek meestal een verhaallijn.
Prentenboek, voorleesboek, kijkboek of leesboek?
De termen worden vaak door elkaar gebruikt, maar er zit echt verschil tussen. Kort gezegd: het gaat om de rol van de plaatjes en om wie het boek leest.
| Soort boek | Wat is het? | Plaatjes | Leeftijd |
|---|---|---|---|
| Prentenboek | De illustraties dragen het verhaal, weinig tekst | Vertellen het verhaal mee | Ongeveer 2 tot 6 jaar |
| Voorleesboek | Een boek dat je voorleest; verzamelnaam, vaak met meer tekst | Soms veel, soms weinig | Baby tot kleuter, soms ouder |
| Kijkboek | Vooral losse plaatjes om naar te kijken en te benoemen, weinig of geen verhaal | Centraal, zonder verhaallijn | Vooral baby’s en dreumesen |
| Leesboek | De tekst draagt het verhaal; plaatjes zijn bijzaak | Versiering bij de tekst | Kinderen die zelf lezen |
Een paar dingen om te onthouden. Een prentenboek is bijna altijd ook een voorleesboek, want je leest het voor. Maar lang niet elk voorleesboek is een prentenboek: een dik voorleesboek vol tekst met af en toe een plaatje hoort bij de leesboeken. En een kijkboek voor baby’s, met losse plaatjes van een hond, een bal en een appel, is weer geen prentenboek omdat het verhaal ontbreekt. Meer over wanneer je waarmee begint, lees je in vanaf welke leeftijd je voorleest.
Waarom zijn prentenboeken zo goed voor kinderen?
Prentenboeken doen meer dan een kwartiertje vullen voor het slapengaan. Doordat het kind tegelijk luistert en kijkt, koppelt het woorden aan beelden. Dat is goud voor de taalontwikkeling en de woordenschat. Het leert ook een verhaal volgen: een begin, een midden en een eind, oorzaak en gevolg.
Daarnaast helpen prentenboeken bij het begrijpen van gevoelens. Een verhaal over een bang of boos figuurtje geeft een kind woorden voor wat het zelf voelt. En niet onbelangrijk: samen een prentenboek lezen is een rustig, knus moment samen. We schreven uitgebreider op waarom dat zo werkt in waarom voorlezen zo belangrijk is.
Tip van onze redactie
Bij peuters werken prentenboeken met herkenbare situaties vaak beter dan abstracte verhalen. Een boek over naar de kapper gaan of een broertje krijgen pakt een peuter sneller dan een fantasieverhaal.
Bekende voorbeelden van prentenboeken
Een paar klassiekers die in veel Nederlandse boekenkasten staan:
- Rupsje Nooitgenoeg van Eric Carle, over een rups die zich door van alles heen eet.
- Kikker van Max Velthuijs, een reeks over Kikker en zijn vrienden.
- De Gruffalo van Julia Donaldson en Axel Scheffler, met zijn aanstekelijke rijm.
- Nijntje van Dick Bruna, de eenvoudigste prentenboekjes voor de allerjongsten.
- Welterusten Kleine Beer, een rustig verhaal dat fijn werkt voor het slapengaan.
Wat ze gemeen hebben: sterke, herkenbare prenten en een verhaal dat ook na de tiende keer voorlezen nog leuk is. En dat tiende keer voorlezen gebeurt gegarandeerd, want kinderen willen hun lievelingsboek eindeloos opnieuw horen. Bij mijn eigen dochter was dat maandenlang Rupsje Nooitgenoeg. Ik kende de tekst op den duur uit mijn hoofd, maar zij wees elke avond opnieuw met evenveel plezier naar de gaatjes in de bladzijden. Precies dat herhalen blijkt voor jonge kinderen juist heel goed te zijn.
Wat is het Prentenboek van het Jaar?
Het Prentenboek van het Jaar is een titel die elk jaar wordt gekozen rond De Nationale Voorleesdagen, een landelijke campagne die voorlezen aan jonge kinderen stimuleert. Het gekozen prentenboek staat centraal tijdens die dagen, vaak met activiteiten in bibliotheken en op kinderdagverblijven. Daarnaast wordt er een Prentenboek TopTien samengesteld met de mooiste titels van het jaar.
Voor jou als ouder is die lijst handig: het is een voorgeselecteerd rijtje kwalitatief goede, actuele prentenboeken. Even kijken welke titel dit jaar gekozen is, geeft je meteen een aanrader die je bij de bibliotheek kunt lenen.
Veelgestelde vragen over prentenboeken
Wat is een prentenboek?
Een prentenboek is een kinderboek waarin de illustraties het verhaal dragen en er weinig tekst per bladzijde staat. De platen vertellen minstens evenveel als de woorden. Het is bedoeld om voor te lezen aan kinderen die zelf nog niet lezen, grofweg van 2 tot 6 jaar. Bekende voorbeelden zijn Rupsje Nooitgenoeg en Kikker.
Wat is het verschil tussen een prentenboek en een leesboek?
Het verschil tussen een prentenboek en een leesboek zit in de rol van de plaatjes. Bij een prentenboek dragen de illustraties het verhaal en is er weinig tekst. Bij een leesboek draagt de tekst het verhaal en zijn plaatjes bijzaak. Een prentenboek lees je voor, een leesboek is voor kinderen die zelf lezen.
Wat is het verschil tussen een prentenboek en een voorleesboek?
Het verschil tussen een prentenboek en een voorleesboek is dat voorleesboek een verzamelnaam is voor alles wat je voorleest, terwijl een prentenboek een specifiek soort is waarin de prenten het verhaal dragen. Een prentenboek is dus bijna altijd ook een voorleesboek, maar een voorleesboek vol tekst is geen prentenboek.
Vanaf welke leeftijd zijn prentenboeken geschikt?
Prentenboeken zijn grofweg geschikt vanaf 2 tot 6 jaar, al kun je simpele exemplaren al eerder gebruiken. Voor peuters en kleuters met een verhaallijn, voor baby’s de eenvoudigste kartonnen versies met grote platen. Naarmate een kind ouder wordt, kan het verhaal langer en ingewikkelder worden.
Wat is het Prentenboek van het Jaar?
Het Prentenboek van het Jaar is een titel die jaarlijks wordt gekozen rond De Nationale Voorleesdagen, een campagne die voorlezen aan jonge kinderen stimuleert. Het gekozen boek staat die periode centraal in bibliotheken en op kinderdagverblijven. Er hoort ook een Prentenboek TopTien bij met de mooiste titels van dat jaar.
Wat zijn bekende voorbeelden van prentenboeken?
Bekende voorbeelden van prentenboeken zijn Rupsje Nooitgenoeg van Eric Carle, Kikker van Max Velthuijs, De Gruffalo van Julia Donaldson, Nijntje van Dick Bruna en Welterusten Kleine Beer. Het zijn klassiekers met sterke, herkenbare prenten en een verhaal dat kinderen graag opnieuw horen.
